नेपाल सरकार
ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालय
जलस्रोत तथा सिँचाइ विभाग
सिँचाई तथा जलस्रोत व्यवस्थापन आयोजना (साविक प्रगन्ना तथा बड्कापथ सिँचाई आयोजना समेत)
लमही-५, दाङ
नेपाल सरकार
ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालय
जलस्रोत तथा सिँचाइ विभाग
लमही-५, दाङ
| क्र.सं. | शीर्षक | विवरण | प्रकाशन मिति | संलग्नहरू |
|---|---|---|---|---|
| १ | परिचय | बड्कापथ बड्कापथ सिँचाइ आयोजना (BIP) क्षेत्र राप्ती नदीको बायाँ किनारमा अवस्थित छ जसमा तीन गाविसहरू अर्थात् गढवा गाउँपालिकाको वडा नम्बर १-७ को गोबरडिहा, गंगापरासपुर र गढवाको अधिकांश खेतीयोग्य क्षेत्र ओगटेको छ। अहिले कृषकहरूले मनसुन मौसममा आफ्नो जमिनमा सिँचाइ गर्न स्थानीय खोलाको प्रयोग गर्छन्। जाडो याममा खोलाले पानी नपुग्दा किसानले आफ्नो जमिन सिँचाइका लागि वर्षाको पानीमा भर पर्नु पर्ने बाध्यता छ । खासगरी बाढीको समयमा नहरहरूमा पानी नियन्त्रित गर्ने उपयुक्त संरचना छैन। प्रणालीको अस्थायी प्रकृतिका कारण प्रत्येक बाढीपहिरोले नदीको पानीलाई सफलतापूर्वक डाइभर्ट गर्ने प्रयासमा क्षति पु¥याएपछि किसानले डरलाग्दो अप्ठ्यारो अवस्थाको सामना गर्नुपर्ने हुन्छ । स्थानीय माटो र वन उत्पादनबाट बनेको डाइभर्सन संरचनाहरू निर्माण गरेर स्थानीय धाराहरूबाट माध्यमिक र उप-सेकेन्डरी प्रणालीहरूको संख्याहरू हट्छन्। यसरी सञ्चालन र मर्मतका लागि प्राविधिक र अन्य स्रोत क्षमताहरू स्थानीय किसानहरूको क्षमताभन्दा बाहिर छन्। प्रगन्ना प्रगन्ना कुल सिँचाइ प्रणाली (PKIS) मूलतः देशको मध्य-पश्चिमी भागमा रहेको दाङ जिल्लाको देउखुरी उपत्यकामा अवस्थित किसान व्यवस्थित सिँचाइ प्रणाली (FMIS) को पुरानो प्रणाली हो (चित्र १)। सरकारको कुनै आर्थिक सहयोग बिना करिब १०० वर्षअघि किसान आफैंले यो प्रणाली विकास गरेका हुन् । यस प्रणालीको कुल नेट कमाण्ड क्षेत्र 5799 हेक्टर छ। यस प्रणालीको पानीको स्रोत पश्चिम राप्ती नदी हो। पश्चिम राप्ती नदीको दाहिने किनारमा थ्री साइड इन्टेक निर्माण गरिएको छ । यसबाहेक शिवालिक पर्वतश्रृङ्खलाबाट निस्कने दोलाई खोला र सिङ्गाई खोलालाई पनि कमाण्ड क्षेत्रमा पानी आपूर्ति गर्न प्रयोग गरिन्छ। | २०८२-०९-०१ | — |
